پژوهشگران روشی نوین در حوزه مهندسی آبوهوا را برای کاهش شدت پدیده النینو پیشنهاد کردهاند. این روش با روشنتر کردن ابرها در اقیانوس آرام، بخشی از نور خورشید را بازتاب داده و دمای آب را کاهش میدهد. اگرچه شبیهسازیها نتایج امیدوارکنندهای نشان میدهند، اما چالشهای علمی، فنی و سیاسی متعددی پیش روی این فناوری قرار دارد.
به گزارش مگزین و به نقل از خبر آنلاین، دانشمندان در پژوهشی تازه، امکان کنترل و کاهش شدت پدیده اقلیمی النینو را از طریق فناوری «مهندسی آبوهوا» مطرح کردهاند. این رویکرد بر پایه روشنتر کردن ابرها بر فراز اقیانوس آرام استوار است تا بخشی از نور خورشید به فضا بازتاب یافته و دمای آب اقیانوس کاهش یابد. نتایج شبیهسازیهای اولیه امیدوارکننده بوده، اما محققان نسبت به ابهامات علمی، فنی و سیاسی این فناوری هشدار میدهند.
النینو، یکی از چرخههای اقلیمی مهم زمین، با گرم شدن غیرعادی آبهای اقیانوس آرام استوایی رخ میدهد و پیامدهای گستردهای چون موجهای گرما، خشکسالی، سیل و خسارات اقتصادی در سراسر جهان به دنبال دارد. گروهی از پژوهشگران دانشگاه شیکاگو و مؤسسه اقیانوسشناسی اسکریپس در مقالهای منتشر شده در نشریه Science Advances، پیشنهاد کردهاند که میتوان با روش «روشنسازی ابرهای دریایی»، قدرت النینو را به صورت مصنوعی کاهش داد.
الهام از طبیعت برای مهندسی اقلیم
ایده اصلی این پژوهش از مشاهده اثرات آتشسوزیهای گسترده استرالیا در سالهای ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰ نشأت گرفته است. ذرات دود ناشی از این آتشسوزیها که به جو وارد شده و به سمت اقیانوس آرام حرکت کردند، باعث روشنتر شدن ابرها و افزایش بازتاب نور خورشید شدند. پژوهشگران معتقدند این رویداد طبیعی در شکلگیری پدیده «لانینا»، که اغلب نقطه مقابل النینو است، نقش داشته است. این اتفاق به عنوان یک «آزمایش رایگان طبیعت» تلقی میشود که نشان داد تغییر ویژگی ابرها میتواند الگوهای اقلیمی بزرگ را تحت تأثیر قرار دهد.
مکانیسم روشنسازی ابرهای دریایی
فناوری «روشنسازی ابرهای دریایی» (Marine Cloud Brightening) شامل تزریق ذرات بسیار ریز، معمولاً نمک دریا، به جو است. این ذرات باعث میشوند قطرات آب در ابرها کوچکتر و تعدادشان بیشتر شود، که نتیجه آن سفیدتر و بازتابندهتر شدن ابرهاست. افزایش بازتاب نور خورشید به فضا، منجر به کاهش انرژی رسیده به سطح اقیانوس و در نتیجه خنک شدن تدریجی آب میشود. این کاهش دما میتواند با ایجاد تغییرات زنجیرهای در جو، شدت النینو را تضعیف کند.
نتایج شبیهسازیها و ملاحظات عملی
پژوهشگران با استفاده از مدلهای رایانهای، دو مورد از قویترین النینوهای تاریخ معاصر (۱۹۹۷-۱۹۹۸ و ۲۰۱۵-۲۰۱۶) را شبیهسازی کردند. در این شبیهسازیها، تزریق ذرات در مناطقی که تحت تأثیر دود آتشسوزیهای استرالیا قرار گرفته بودند، انجام شد. نتایج نشان داد که در تمام سناریوها، النینو شبیهسازیشده ضعیفتر از نمونه واقعی بود. زمانبندی اجرای این عملیات نیز اهمیت بسزایی داشت؛ تزریق زودهنگام ذرات در آغاز شکلگیری النینو، اثر خنککنندگی بیشتری داشت، در حالی که اجرای آن در مراحل پایانی، تأثیر محدودی از خود نشان میداد.
در صورت عملیاتی شدن این فناوری، میتواند به کاهش پیامدهای مخرب النینو مانند موجهای گرما، خشکسالیهای گسترده، بارندگیهای سیلآسا و خسارات اقتصادی و کشاورزی کمک کند و در مدیریت بحرانهای اقلیمی در کشورهای آسیبپذیر مؤثر باشد. برخی پژوهشگران این مطالعه را یکی از تحقیقات مهم در حوزه مهندسی اقلیم میدانند.
چالشهای علمی، فنی و سیاسی
با وجود نتایج امیدوارکننده، بسیاری از متخصصان نسبت به دستکاری عمدی اقلیم زمین ابراز نگرانی کردهاند. مطالعات پیشین نشان دادهاند که روشنسازی گسترده ابرها ممکن است پیامدهای ناخواستهای چون ایجاد «لانینای فوقالعاده قدرتمند» را به همراه داشته باشد که خود میتواند الگوهای بارش و دما را به شکلی غیرقابل پیشبینی تغییر دهد. به عبارت دیگر، حل یک بحران ممکن است بحران دیگری را بیافریند.
علاوه بر چالشهای علمی و فنی، مسائل سیاسی نیز مطرح است: کدام کشور حق دستکاری اقلیم زمین را دارد؟ در صورت سود یک منطقه و زیان منطقهای دیگر، مسئولیت با کیست؟ چه نهادی باید تصمیمگیرنده باشد و در صورت بروز پیامدهای پیشبینینشده، چه کسی پاسخگو خواهد بود؟ بسیاری از دانشمندان معتقدند مهندسی اقلیم نیازمند چارچوبهای حقوقی و همکاریهای بینالمللی گسترده است.
پژوهشگران تأکید دارند که این مطالعه صرفاً بر پایه شبیهسازیهای رایانهای استوار است و آمادگی عملیاتی شدن فناوری را نشان نمیدهد. با این حال، نتایج حاکی از آن است که مهندسی هدفمند ابرهای دریایی میتواند به یکی از گزینههای آینده برای کاهش خسارتهای ناشی از تغییرات اقلیمی تبدیل شود؛ گزینهای که با وجود تردیدهای فراوان، ممکن است در دهههای آینده به ابزاری مهم در مقابله با بحران اقلیم بدل گردد.
منبع: khabaronline.ir – کد خبر: 2243909
