اعطای مجوز رسمی فعالیت استارلینک در عراق، بحث‌ها پیرامون قاچاق تجهیزات ارتباطی و دور زدن فیلترینگ را در ایران وارد مرحله تازه‌ای کرده است. این رویداد همزمان با توسعه فناوری‌های نوین ارتباطی و چالش‌های حقوقی در سطح بین‌الملل، نگرانی‌های تازه‌ای را برای نهادهای سیاست‌گذار ایجاد کرده است.
تحولات تازه در عراق و مرزهای ایران
به گزارش مگزین و به نقل از خبر آنلاین، قرارداد اعطای مجوز رسمی فعالیت اینترنت ماهواره‌ای استارلینک در سراسر خاک عراق در تاریخ ۱۷ جولای ۲۰۲۶ (تیر ۱۴۰۵) در واشینگتن امضا شد. این شبکه پس از آغازبه‌کار تجاری در ۲۹ جولای ۲۰۲۶ (مرداد ۱۴۰۵)، علاوه بر مزایای اقتصادی برای بغداد، پیامدهای امنیتی و فناورانه‌ای را در مرزهای غربی ایران به دنبال داشته است. این رویداد در کنار پیشرفت فناوری «اتصال مستقیم به تلفن همراه»، مباحثی پیرامون تسهیل قاچاق تجهیزات، وضعیت فیلترینگ و زیرساخت‌های ارتباطی ایجاد کرده است.
عراق به دلیل زیرساخت‌های فرسوده و محدودیت‌های پهنای باند، این قرارداد را از طریق کمیسیون ارتباطات و رسانه با شرکت اسپیس‌ایکس منعقد کرد. مقامات عراقی هدف از این اقدام را حفظ حاکمیت دیجیتال و دسترسی مناطق دورافتاده مانند مدارس و بیمارستان‌ها به اینترنت پرسرعت با تأخیر پایین عنوان کردند. با این اقدام، عراق به کشورهایی نظیر بحرین، اردن، کویت، عمان، قطر و امارات پیوست که از اینترنت فضایی بهره می‌برند.
تأثیرات بر ایران و بازار سیاه تجهیزات
ایران در سال ۲۰۲۶ قطعی‌های طولانی‌مدت اینترنت را تجربه کرد که هزینه‌های سنگینی را به اقتصاد و کسب‌وکارهای آنلاین تحمیل نمود. پیش از آغاز فعالیت رسمی استارلینک در عراق، تجهیزات این شرکت از مسیرهایی چون امارات، ارمنستان و افغانستان قاچاق می‌شد. استقرار این شبکه در عراق می‌تواند با نزدیک‌تر کردن مسیر تأمین، واردات غیررسمی را تسهیل کند. قیمت تجهیزات استارلینک در بازار سیاه ایران از ۷۰۰ تا هزار دلار، در جریان درگیری‌ها به حدود چهار هزار دلار رسید.
در ژوئیه ۲۰۲۶، مجلس شورای اسلامی قانون تشدید مجازات همکاری‌کنندگان با دولت‌های خارجی را تصویب کرد که واردات و استفاده از تجهیزات استارلینک را جرم‌انگاری کرده و مجازات‌های سنگینی برای آن تعیین کرد. دستگاه‌های مسئول نیز با استفاده از تجهیزات مانیتورینگ، صدها دستگاه را ضبط و با به‌کارگیری پارازیت و فریب جی‌پی‌اس (GPS Spoofing) تلاش کردند گیرنده‌های استارلینک را از کار بیندازند.
در عرصه دیپلماسی، وزارت ارتباطات ایران با ارسال شکایتی رسمی به اتحادیه بین‌المللی مخابرات (ITU)، نسبت به نقض حاکمیت سایبری خود اعتراض کرد. استدلال ایران مبتنی بر الزامات دریافت «حقوق فرود» و مجوز از نهاد تنظیم‌گر داخلی بود. هیئت مقررات رادیویی پیش‌تر از اسپیس‌ایکس خواسته بود پایانه‌های غیرمجاز را با حصارکشی جغرافیایی غیرفعال کند، اما اجرای این امر با چالش‌های ژئوپلیتیکی مواجه است.
فناوری اتصال مستقیم و آینده ارتباطات
فناوری اتصال مستقیم به تلفن همراه (Direct to Cell) به گوشی‌های استاندارد اجازه می‌دهد بدون نیاز به سخت‌افزار جدید به ماهواره متصل شوند. اسپیس‌ایکس بیش از ۶۵۰ ماهواره با این قابلیت در مدار قرار داده و خدمات تجاری خود را با اپراتورهایی مانند T-Mobile در آمریکا و OneNZ در نیوزیلند آغاز کرده است.
این فناوری در حال حاضر محدود به ارسال پیامک و پیام‌های متنی در پلتفرم‌هایی چون X و واتساپ است و اسپیس‌ایکس وعده داده قابلیت تماس صوتی و دیتا را نیز فعال کند. سرعت این سرویس بین ۳ تا ۱۷ مگابیت بر ثانیه به ازای هر پرتو است و به دلیل ضعف سیگنال در فضاهای بسته کارایی ندارد.
پیاده‌سازی این فناوری در ایران با موانع رگولاتوری از جمله تداخلات رادیویی و قوانین ITU مواجه است. با این حال، اسناد منتشرشده در اواسط سال ۲۰۲۶ نشان داد که اسپیس‌ایکس پیشنهادی به پنتاگون برای تأمین مالی پرتاب ماهواره‌های ویژه و نگهداری سرویس Direct to Cell به منظور دورزدن قطعی‌های اینترنت در ایران ارائه داده است که نشان‌دهنده تغییر پارادایم در استفاده از فضا برای دورزدن سانسور است.
منبع: khabaronline.ir – کد خبر: 2286634
