بر اساس تازهترین دادههای شاخص ملی امنیت سایبری (NCSI)، آلبانی با کسب امتیاز ۹۸.۳۳ از میان ۱۵۵ کشور، در جایگاه نخست قرار گرفته است. این رتبهبندی نشان میدهد که امنیت سایبری تنها به قدرت فنی یا اقتصادی یک کشور وابسته نیست، بلکه عواملی چون قانونگذاری، حفاظت از زیرساختهای حیاتی و آمادگی برای بحران نقش کلیدی ایفا میکنند. در این میان، کشورهایی چون آمریکا، آلمان و بریتانیا در رتبههای پایینتری نسبت به انتظار ظاهر شدهاند.
به گزارش مگزین و به نقل از خبر آنلاین، امنیت سایبری دیگر تنها به توان فنی یا تعداد متخصصان یک کشور محدود نمیشود؛ بلکه قانونگذاری، حفاظت از زیرساختهای حیاتی، آمادگی برای بحران و توانایی واکنش به حملات، بخش مهمی از قدرت سایبری دولتها را تشکیل میدهند. در جدیدترین ارزیابی شاخص ملی امنیت سایبری (NCSI)، آلبانی با امتیاز ۹۸.۳۳ در صدر ۱۵۵ کشور قرار گرفته است. این در حالی است که آمریکا در رتبه ۳۱، آلمان در رتبه ۲۶ و بریتانیا در جایگاه ۴۱ ایستادهاند.
تصور عمومی بر این است که قدرتهای اقتصادی و فناوری برتر جهان باید امنترین کشورهای سایبری نیز باشند، اما دادههای NCSI تصویری متفاوت ارائه میدهند. در این رتبهبندی، آلبانی با امتیاز ۹۸.۳۳ از ۱۰۰ در جایگاه نخست قرار دارد و پس از آن کانادا و استونی با ۹۶.۶۷ و فنلاند با ۹۵.۸۳ قرار دارند. در مقابل، آمریکا با وجود برخورداری از یکی از بزرگترین اکوسیستمهای فناوری و امنیت سایبری جهان، در رتبه ۳۱، آلمان در رتبه ۲۶ و بریتانیا در رتبه ۴۱ جای گرفتهاند.
شاخص NCSI؛ معیاری فراتر از توان فنی
شاخص ملی امنیت سایبری توسط e-Governance Academy Foundation در استونی توسعه یافته و هدف آن سنجش توانایی کشورها در پیشگیری از تهدیدات سایبری و واکنش به حملات است. این شاخص برخلاف تصور رایج، صرفاً میزان حملات سایبری یا قدرت فنی یک کشور را اندازهگیری نمیکند، بلکه بر وجود و کیفیت ظرفیتهای نهادی و عملیاتی امنیت سایبری تمرکز دارد. در ارزیابی NCSI، موضوعاتی مانند قوانین و مقررات سایبری، سیاست ملی امنیت سایبری، آموزش و پژوهش، حفاظت از زیرساختهای حیاتی، تحلیل تهدیدات، حفاظت از دادهها، مقابله با جرایم سایبری، واکنش به حوادث، مدیریت بحران، همکاری بینالمللی و دفاع سایبری نظامی مورد بررسی قرار میگیرد. بنابراین، امتیاز بالا در NCSI بیش از آنکه به معنای «غیرقابل نفوذ بودن» یک کشور باشد، نشاندهنده وجود ساختارهای مشخص و قابل اثبات برای مدیریت امنیت سایبری ملی است.
آلبانی؛ صدرنشین غیرمنتظره
آلبانی با امتیاز ۹۸.۳۳ در رتبه نخست قرار دارد؛ امتیازی که این کشور را بالاتر از بسیاری از قدرتهای سنتی حوزه فناوری قرار داده است. نکته قابل توجه این است که سطح توسعه دیجیتال آلبانی در همین جدول ۶۲.۳۴ است؛ یعنی فاصله قابل توجهی با کشورهایی مانند آمریکا، کره جنوبی، سنگاپور و استونی دارد. این اختلاف نشان میدهد که توسعه دیجیتال بالا لزوماً به معنای امنیت سایبری بالاتر نیست. یک کشور ممکن است خدمات دیجیتال گستردهای نداشته باشد، اما برای حفاظت از همان خدمات، قوانین، نهادهای تخصصی، سازوکار واکنش و برنامههای مدیریت بحران بسیار منسجمی ایجاد کرده باشد.
یکی از مهمترین دلایل تحول امنیت سایبری آلبانی، حمله گسترده سال ۲۰۲۲ بود که زیرساختهای دیجیتال دولت این کشور را هدف قرار داد و برخی خدمات عمومی آنلاین را مختل کرد. این حمله باعث شد دولت آلبانی بازنگری گستردهای در ساختار امنیت سایبری خود انجام دهد؛ از اصلاحات قانونی و تقویت نهادهای مسئول گرفته تا افزایش همکاری با متحدان غربی و تمرکز بیشتر بر حفاظت از زیرساختهای حیاتی و خدمات دیجیتال دولت. آلبانی در بیشتر مؤلفههای اصلی NCSI امتیازهای بسیار بالایی به دست آورده است، بهویژه در حوزههایی مانند سیاستگذاری سایبری، همکاری بینالمللی، آموزش و پژوهش، حفاظت از زیرساختهای حیاتی، تحلیل تهدید و حفاظت از دادهها. تنها یکی از شکافهای اصلی آلبانی در حوزه دفاع سایبری نظامی دیده میشود؛ جایی که نبود یک دکترین سایبری نظامی منتشرشده، مانع رسیدن این کشور به امتیاز کامل شده است.
کانادا، استونی و فنلاند؛ الگوهای موفق
کانادا با ۹۶.۶۷ امتیاز در جایگاه دوم قرار دارد و مدلی مبتنی بر همکاری میان دولت، بخش خصوصی و نهادهای تخصصی را دنبال میکند. استونی با امتیاز ۹۶.۶۷ سومین کشور جدول است؛ کشوری که پس از حملات سایبری گسترده در سال ۲۰۰۷، به سمت ایجاد یک مدل جامع امنیت دیجیتال حرکت کرد. فنلاند با ۹۵.۸۳ امتیاز در رتبه چهارم قرار گرفته و یکی از نمونههای مهم در زمینه امنیت سایبری جامعهمحور محسوب میشود؛ مدلی که در آن امنیت صرفاً وظیفه دولت نیست و بخش خصوصی، نهادهای آموزشی و شهروندان نیز در آن نقش دارند. لیتوانی با امتیاز ۹۵ در جایگاه پنجم قرار دارد و قرار گرفتن سه کشور حوزه بالتیک در میان پنج کشور نخست، نشاندهنده توجه ویژه این منطقه به امنیت دیجیتال است.
قدرتهای بزرگ در کجای جدول ایستادهاند؟
جدول NCSI تصویر جالبی از جایگاه قدرتهای بزرگ ارائه میکند:
* **آمریکا:** رتبه ۳۱، امتیاز ۸۴.۱۷
* **آلمان:** رتبه ۲۶، امتیاز ۸۵
* **بریتانیا:** رتبه ۴۱، امتیاز ۸۰
* **فرانسه:** رتبه ۱۶، امتیاز ۸۹.۱۷
* **ایتالیا:** رتبه ۱۳، امتیاز ۹۰
* **چین:** رتبه ۶۱، امتیاز ۶۹.۱۷
* **ژاپن:** رتبه ۳۶، امتیاز ۸۲.۵
* **کره جنوبی:** رتبه ۳۴، امتیاز ۸۳.۳۳
* **سنگاپور:** رتبه ۲۹، امتیاز ۸۵
چرا کشورهای کوچک از ابرقدرتها جلو میزنند؟
پاسخ را باید در ماهیت شاخص جستوجو کرد. کشورهای کوچکتر معمولاً ساختار اداری متمرکزتری دارند و تصمیمگیری در آنها سریعتر است. در مقابل، کشورهایی مانند آمریکا با دهها نهاد فدرال، ایالتها و شرکتهای خصوصی عظیم، با شبکهای پیچیده از مسئولیتها مواجه هستند. در نتیجه، ممکن است یک کشور کوچک در زمینه هماهنگی ملی و وجود اسناد و سازوکارهای رسمی امتیاز بالاتری کسب کند، در حالی که قدرت واقعی فنی یک کشور بزرگ بهمراتب گستردهتر باشد.
آذربایجان با امتیاز ۸۳.۳۳ در رتبه ۳۲ قرار دارد و بالاتر از امارات و کره جنوبی و پایینتر از آمریکا ایستاده است. فاصله ۲۲.۲۵ امتیازی میان امنیت سایبری و توسعه دیجیتال این کشور نشان میدهد که آذربایجان در معیارهای امنیت ملی سایبری، نسبت به سطح توسعه دیجیتال خود عملکرد قابل توجهی دارد.
ایران در این فهرست کجاست؟
نام ایران در جدول ۱۵۵ کشوری که مبنای این گزارش قرار گرفته، وجود ندارد. بنابراین، نمیتوان بر اساس جدول فعلی ادعا کرد که ایران رتبه مشخصی در میان این کشورها دارد. استفاده از دادههای قدیمیتر NCSI برای ایران میتواند گمراهکننده باشد، زیرا شاخص کشورها به مرور زمان و بر اساس شواهد جدید بهروزرسانی میشود.
در انتهای جدول، تیمور شرقی با امتیاز ۲.۵۰ در رتبه ۱۵۵ قرار دارد و پس از آن پالائو با ۳.۳۳ و میکرونزی با ۴.۱۷ قرار گرفتهاند. امتیاز پایین لزوماً به این معنا نیست که «هیچ دفاع سایبری» در این کشورها وجود ندارد، بلکه میتواند نشاندهنده فقدان قوانین، نهادهای تخصصی، اسناد عمومی، برنامههای ملی و شواهد قابل استناد درباره ظرفیتهای امنیت سایبری باشد.
الگوی کلی نشان میدهد که کشورهای موفق الزاماً آنهایی نیستند که بیشترین تجهیزات یا بزرگترین شرکتهای فناوری را دارند. کشورهای موفقتر معمولاً دارای قانون مشخص، نهاد مسئول، راهبرد ملی، حفاظت از زیرساخت حیاتی، نظام پاسخ به حادثه، برنامه مدیریت بحران، آموزش نیروی انسانی و همکاری میان دولت و بخش خصوصی هستند. این یعنی امنیت سایبری پیش از آنکه یک مسئله سختافزاری باشد، یک مسئله حکمرانی، سازماندهی و آمادگی ملی است. رتبه نخست آلبانی داستان کشوری است که یک بحران امنیتی را به محرکی برای بازسازی ساختارهای خود تبدیل کرده است. در عصر حملات سایبری، داشتن فناوری کافی نیست؛ کشورها باید بدانند چه کسی مسئول است، هنگام حمله چه باید کرد، چگونه زیرساخت حیاتی محافظت میشود و پس از بحران چگونه ساختارها اصلاح خواهند شد. آمادگی، هماهنگی و سرعت واکنش میتواند سرنوشت یک زیرساخت حیاتی را مشخص کند.
منبع: khabaronline.ir – کد خبر: 2260655
